Methods of analysing tourist traffic and the consumption of tourist services in Polish national parks

Authors

  • Bernadetta Zawilińska Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Instytut Gospodarki Przestrzennej i Studiów Miejskich, Katedra Geografii Społeczno-Ekonomicznej

DOI:

https://doi.org/10.24917/20801653.353.3

Keywords:

monitoring of tourism, national parks, research methods, tourism

Abstract

This work is a review paper aimed to identify the research area and methodology of analysing tourist traffic and the consumption of tourist services in Polish national parks. The study is based on desk research and interviews with persons responsible for monitoring tourist traffic and/or research work in par- ticular parks. The paper focuses on the methods of measuring tourist traffic – a basis for conducting further qualitative research. Attention is given to the diversified methodology in this area, which results in inconsist- ent information in published data concerning particular national parks. The further part of the work presents a review of research studies conducted among tourists. The majority of parks lack continuous studies and coordinated methodology, which hinders analyses carried out in a broader time and space frame (for many parks). The range of research issues is diversified, and there are a number of works which identify the pro- file of tourists visiting particular parks, as well as their space-related behaviour and motivation. However, there are few analyses focused on visitors’ preferences and consumer behaviour in local tourism markets and changes in this area, or assessments of the economic significance of tourism in local development.

Downloads

Download data is not yet available.

Metrics

Metrics Loading ...

Author Biography

Bernadetta Zawilińska, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Instytut Gospodarki Przestrzennej i Studiów Miejskich, Katedra Geografii Społeczno-Ekonomicznej

Bernadetta Zawilińska, PhD, Cracow University of Economics, Collegium of Economy and Public Adminis- tration, Institute of Spatial Development and Urban Studies, Department of Social and Economic Geography. Doctor of Earth Sciences in Geography (graduate of the Jagiellonian University in Krakow), currently assis- tant professor of the Department of Socio-Economic Geography at the Cracow University of Economics. She specialises in research on local and regional development, with particular interest in tourism development. She focuses her attention especially on naturally valuable areas, studying their impact on the local economy, issues of management of these areas and tourism development.

References

Adach, O., Adach, J. (2010). Atrakcyjność polskich parków narodowych w oczach mieszkańców Poznania. Problemy Ekologii Krajobrazu, 27, 15–22.

Alejziak, W. (2008). Metodologia badań w turystyce. W: R. Winiarski (red.), Turystyka w naukach humanistycznych. Warszawa: PWN, 140–164.

Alejziak, W. (2009). TelSKART© – nowa metoda badań oraz pomiaru wielkości ruchu turystycznego. Folia Turistica, 21, 95–144.

Badania socjoekonomiczne frekwencji w karkonoskich parkach narodowych. Raport analityczny z badań. (2019). Praga: MindBridge Consulting a.s.

Barros, C., Moya-Gómez, B., Gutiérrez, J. (2020). Using geotagged photographs and GPS tracks from social networks to analyse visitor behaviour in national parks. Current Issues in Tourism, 23(10), 1291–1310. doi: 10.1080/13683500.2019.1619674

Bąk, I., Oesterreich, M., Zbaraszewski, W. (2014). Turystyka transgraniczna na obszarach chronionych w świetle badań w Wolińskim Parku Narodowym. W: W. Zbaraszewski, D. Pieńkowski, W. Steingrube (red.), Społeczno-ekonomiczne uwarunkowania turystyki transgranicznej na obszarach przyrodniczo cennych. Greifswald – Szczecin: Bogucki Wydawnictwo Naukowe.

Bąk, I., Zbaraszewski, W. (2014). Woliński Park Narodowy według opinii mieszkańców Szczecina. Analiza statystyczna. Folia Pomer. Univ. Technol. Stetin. Oeconomica, 74, 29–40.

Beeco, J.A., Hallo, J.C. (2014). GPS tracking of visitor use: factors influencing visitor spatial behavior on a complex trail system. Journal of Park and Recreation Administration, 32(2), 43–61.

Bielański, M., Taczanowska, K., Muhar, A., Adamski, P., González, L.-M., Witkowski, Z. (2018). Application of GPS tracking for monitoring spatially unconstrained outdoor recreational activities in protected areas – A case study of ski touring in the Tatra National Park, Poland. Applied Geography, 96, 51–65. doi: 10.1016/j.apgeog.2018.05.008

Bołoz, G., Jucha, W. (2016). Rozkład przestrzenny ruchu turystycznego na szlakach pieszych w Pienińskim Parku Narodowym (Monitoring Studenckiego Koła Naukowego Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie w latach 2007–2012). Pieniny – Przyroda i Człowiek, 14, 133143.

Buchwał, A., Fidelus, J. (2010). Monitoring ruchu turystycznego przy użyciu czujników ruchu na przykładzie Tatrzańskiego i Babiogórskiego Parku Narodowego. W: Z. Krzan (red.), Nauka a zarządzanie obszarem Tatr i ich otoczeniem, t. 3, Człowiek i środowisko. Zakopane: Tatrzański Park Narodowy, 45–46.

Cessford, G., Muhar, A. (2003). Monitoring options for visitor numbers in national parks and natural areas. Journal for Nature Conservation, 11(4), 240–250. doi: 10.1078/1617-1381-00055

Czarnecki, K. (2009). Atrakcyjność turystyczna i ruch turystyczny w parkach narodowych województwa podlaskiego. Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, 73, 165–175.

Czochański, J.T, Szydarowski, W. (2000). Diagnoza stanu i zróżnicowanie przestrzenno-czasowe użytkowania szlaków turystycznych w TPN. W: J.T. Czochański, D. Borowiak (red.), Z badań geograficznych w Tatrach Polskich. 25-lecie badań Uniwersytetu Gdańskiego (1974–1999). Gdańsk: Wyd. Uniwersytetu Gdańskiego, 207–228.

Czochański, J.T. (2002). Ruch turystyczny w Tatrzańskim Parku Narodowym. W: J. Partyka (red.), Użytkowanie turystyczne parków narodowych. Ojców: Ojcowski Park Narodowy, 385–404.

Driml, S., Brown, R., Moreno Silva, C. (2020). Estimating the value of national parks to the Quinsland economy. Discussion Paper Series, 636.

Driml, S., McLennan, C. (2010). Handbook on Measuring the Economic Value of Tourism to National Parks. Gold Coast: CRC for Sustainable Tourism.

Dzioban, K. (2013). Wielkość ruchu turystycznego w Kampinoskim Parku Narodowym. Studia i Materiały CEPL w Rogowie, 37(4), 90–96.

Eagles, P.F.J, McCool, S.F. (2002). Tourism in national parks and protected areas: planning and management. CABI. doi: 10.1079/9780851995892.0000

Eagles, P.F.J. (2002). Tourism use measurement and reporting in parks and protected areas. Parks, 12(1), 3–10.

Hibner, J. (2014). Monitoring ruchu turystycznego w rejonie Kasprowego Wierchu – metody i problem badawcze. W: P. Krąż (red.), Współczesne problemy i kierunki badawcze w geografii, t. 2. Kraków: Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, Uniwersytet Jagielloński, 33–47.

Hibner, J., Chlipała B. (2015). Natężenie ruchu turystycznego w rejonie Kasprowego Wierchu na podstawie analizy zdjęć. W: A. Chrobak, T. Zwijacz-Kozica (red.), Nauka Tatrom. Materiały V Konferencji „Przyroda Tatrzańskiego Parku Narodowego a Człowiek”, t. 3, Człowiek i Środowisko. Zakopane: Wydawnictwa Tatrzańskiego Parku Narodowego, 55–61.

Hibner, J. (2013). Struktura ruchu turystycznego w polskich górskich parkach narodowych należących do sieci „Człowiek i Biosfera”. W: P. Krąż, J. Hibner, J. Koj, J. Balon (red.), Współczesne problemy i kierunki badawcze w geografii. Kraków: Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego, 73–88.

Hornback, K.E., Eagles, P.F.J. (1999). Guidelines for public use measurement and reporting at parks and protected areas. Gland: IUCN.

Jankowski, I. (2005). Natężenie i struktura ruchu turystycznego na szlakach Świętokrzyskiego Parku Narodowego. W: A. Hibszer, J. Partyka (red.), Między ochroną przyrody a gospodarką – bliżej ochrony. Konflikty człowiek – przyroda na obszarach prawnie chronionych w Polsce. Katowice [Sosnowiec – Ojców]: Polskie Towarzystwo Geograficzne – Oddział Ojców, Ojcowski Park Narodowy, 373–384.

Jastrzębski, C. (2009). Ruch turystyczny w Świętokrzyskim Parku Narodowym. Studia i Materiały Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej, 23(4), 199–205.

Jodłowski, M. (2020). Udostępnianie górskich parków narodowych w Europie. Kraków: Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Kajala, L., Almik, A., Dahl, R., Dikšaitė, L., Erkkonen, J., Fredman, P., Jensen, F.S., Karoles, K., Sievänen, T., Skov-Petersen, H., Vistad, O.I., Wallsten, P. (2007). Visitor monitoring in nature areas – a manual based on experiences from the Nordic and Baltic countries. Stockholm: TemaNord, Swedish Environmental Protection Agency.

Kiryluk, H., Borkowska-Niszczota, M. (2009). Ocena atrakcyjności walorów turystycznych Biebrzańskiego Parku Narodowego w świetle badań ankietowych. Ekonomia i Zarządzanie, 1(1), 63–87.

Krakowiak, B. (2000). Charakterystyka ruchu turystycznego w parkach narodowych Karpat Zachodnich – typy funkcjonalne parków. Turyzm, 10(1), 5–37. doi: 10.18778/08675856.10.1.01

Kurek, W., Mika, M. (2007). Turystyka jako przedmiot badań naukowych. W: W. Kurek (red.), Turystyka. Warszawa: PWN, 11–49.

Leung, Y.-F., Spenceley, A., Hvenegaard, G., Buckley, R. (red.). (2018). Tourism and visitor management in protected areas. Guidelines for sustainability. Best Practice Protected Area Guidelines. Gland: IUCN.

Lockwood, M., Worboys, G.L., Kothari, A. (red.). (2012). Managing protected areas: a global guide. London Sterling: Earthscan.

Matczak, A. (2002). Metodyka badań ruchu turystycznego na obszarach chronionych. W: J. Partyka (red.), Użytkowanie turystyczne parków narodowych. Ojców: Ojcowski Park Narodowy, 17–22.

Matuszewska, D. (2002). Ochrona przyrody a turystyka w Słowińskim Parku Narodowym w opiniach turystów i rekreantów. W: J. Partyka (red.), Użytkowanie turystyczne parków narodowych. Ojców: Ojcowski Park Narodowy, 351–372.

Mayer, M., Zbaraszewski, W., Pieńkowski, D., Gach, G., Gernert, J. (2019). Cross-border tourism in protected areas. Potentials, pitfalls and perspectives. Cham: Springer.

Miedzińska, I. (2002). Park narodowy w świadomości przyszłych operatorów turystyki. Perspektywa Poznania. W: J. Partyka (red.), Użytkowanie turystyczne parków narodowych. Ojców: Ojcowski Park Narodowy, 133–140.

Mika, M., Pawlusiński, R., Zawilińska, B. (2015). Park narodowy a gospodarka lokalna. Model relacji ekonomicznych na przykładzie Babiogórskiego Parku Narodowego. Kraków: Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Mika, M., Zawilińska, B. (2016). Przestrzeń chroniona parku narodowego jako czynnik atrakcyjności turystycznej i lokalnego rozwoju turystyki. Przykład regionu Babiej Góry. Prace i Studia Geograficzne, 61(3), 85–94.

Mroczka, A., Krauz, K. (2010). Dobowa struktura frekwencji turystów w Magurskim Parku Narodowym. Problemy Ekologii Krajobrazu, 27, 469–472.

Muhar, A., Arnberger, A., Brandenburg, Ch. (2002). Methods for visitor monitoring in recreational and protected areas: an overview. W: A. Arnberger, Ch. Brandenburg, A. Muhar, (red.), Monitoring and Management of Visitor Flows in Recreational and Protected Areas. Conference Proceedings. Vienna: Bodenkultur University, 1–6.

Nitkiewicz-Jankowska, A. (2012). Oferta turystyczna parków narodowych jako ważny czynnik rozwoju krajowego ruchu turystycznego. Ekonomiczne Problemy Usług, 84, 511–525.

Ochrona środowiska 2020. (2020, 30 listopada). GUS. Pozyskano z: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/srodowisko-energia/srodowisko/ochrona-srodowiska-2020,1,21.html (dostęp: 19.08.2021)

Panasiuk, D. (2001). Wycena środowiska metodą kosztów podróży w praktyce. Wartość turystyczna Pienińskiego Parku Narodowego. W: F. Piontek (red.), Ekonomia a rozwój zrównoważony, t. 2, Wdrażanie. Białystok: Wydawnictwo „Ekonomia i Środowisko”, 264–277.

Parzych, K. (2014). Wybrane cechy ruchu turystycznego w Słowińskim Parku Narodowym na podstawie badań ankietowych. Journal of Health Sciences, 4(13), 246–256. doi: 10.5281/zenodo.14874

Pociask-Karteczka, J., Baścik, M., Czubernat, S. (2007). Ruch turystyczny w Tatrzańskim Parku Narodowym w latach 1993–2005. W: W. Kurek, M. Mika (red.), Studia nad turystyką. Tradycje, stan obecny i perspektywy badawcze. Kraków: Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Popko-Tomasiewicz, K. (2002). Ruch turystyczny w Gorczańskim Parku Narodowym. W: J. Partyka (red.), Użytkowanie turystyczne parków narodowych. Ojców: Ojcowski Park Narodowy, 219–230.

Prędki, R. (1999). Monitoring dynamiki ruchu turystycznego – ocena funkcjonowania punktów kontrolnych BdPN za lata 1997–1999. Roczniki Bieszczadzkie, 8, 333–342.

Prędki, R. (2012). Ruch turystyczny w Bieszczadzkim Parku Narodowym w latach 2009–2011. Roczniki Bieszczadzkie. 20, 358–377.

Prędki, R., Demko, T. (2015). Ruch turystyczny w Bieszczadzkim Parku Narodowym w latach 2012–2014. Roczniki Bieszczadzkie, 23, 367–385.

Prędki, R., Demko, T. (2018). Ruch turystyczny w Bieszczadzkim Parku Narodowym w latach 2015–2017. Roczniki Bieszczadzkie, 26, 249–266.

Prószyńska-Bordas, H. (2008). Cechy ruchu turystycznego w Parku Narodowym Gór Stołowych i ich przemiany w okresie dziesięcioletnim w świetle badań ankietowych. Turystyka i Rekreacja, 4, 19–28.

Prószyńska-Bordas, H. (2013). Organizacja turystyki w parkach narodowych w opinii odwiedzających. Studia i Materiały CEPL w Rogowie, 34(1), 207–216.

Prószyńska-Bordas, H. (2017). Visitor segmentation in the national parks based on motivations and benefits obtained during the stay. Ekonomia i Środowisko, 2(61), 149–162.

Prószyńska-Bordas, H. (2010). Korzystanie z oferty edukacyjnej wybranych parków narodowych przez młodzież i dorosłych w świetle badań ankietowych. Studia i Materiały CEPL w Rogowie, 1(24), 108–122.

Riungu, G.K., Peterson, B.A., Beeco, J.A., Brown, G. (2019). Understanding visitors’ spatial behavior: a review of spatial applications in parks. Tourism Geographies, 20(5), 833–857. doi: 10.1080/14616688.2018.1519720

Rogowski, M. (2015). Preferencje turystów w Polskich Karkonoszach jako podstawa tworzenia produktu turystycznego obszaru. Rozprawy Naukowe AWF we Wrocławiu, 50, 152–163.

Rogowski, M. (2018a). Czasoprzestrzenny rozkład ruchu turystycznego na szczycie Śnieżki w 2015 r. Prace Geograficzne, 154, 107–125.

Rogowski, M. (2018b). System monitoringu ruchu turystycznego (SMRT) w Parku Narodowym Gór Stołowych dla potrzeb badań przestrzeni turystycznej. Prace i Studia Geograficzne, 63(3), 153–172.

Rogowski, M. (2020). Monitoring System of tourist traffic (MSTT) for tourists monitoring in mid-mountain national park, SW Poland. Journal of Mountain Science, 17(8), 2035–2047. doi: 10.1007/s11629-019-5965-y

Rogowski, M., Małek, B. (2016). Monitoring ruchu turystycznego w Parku Narodowym Gór Stołowych – założenia projektu i wstępne wyniki badań. W: Z. Młynarczyk, A. Zajadacz (red.), Uwarunkowania i plany rozwoju turystyki. Turystyka przyrodnicza i uwarunkowania jej rozwoju. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 79–97.

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 marca 2013 roku w sprawie parków narodowych lub niektórych ich obszarów, gdzie za wstęp pobiera się opłaty. Dz.U. 2013 poz. 400.

Semczuk, M., Majewski, K., Gil, A. (2014). Uwarunkowania i kierunki zmian ruchu turystycznego w Gorczańskim Parku Narodowym. Ochrona Beskidów Zachodnich, 5, 47–60.

Semczuk, M. (2012). Ruch turystyczny w Gorczańskim Parku Narodowym. Ochrona Beskidów Zachodnich, 4, 98–110.

Skawiński, P. (2010). Zarządzanie ruchem turystycznym w Tatrzańskim Parku Narodowym. Folia Turistica, 22, 25–34.

Sokół, J.L. (2012). Działalność gospodarstw agroturystycznych na obszarze Narwiańskiego Parku Narodowego w ocenie turystów i ich nowe wyzwania. Ekonomia i Zarządzanie, 4(3), 118128.

Spenceley, A., Schägner, J.P., Engels, B., Cullinane Thomas, C., Engelbauer, M., Erkkonen, J., Job, H., Kajala, L., Majewski, L., Mayer, M., Metzler, D., Rylance, A., Scheder, N., Smith-Christensen, C., Souza, T.B., Woltering, M. (2021). Visitors count! Guidance for protected areas on the economic analysis of visitation. United Nations Educational. Paris – Bonn: Scientific and Cultural Organization, German Federal Agency for Nature Conservation.

Spychała, A., Graja-Zwolińska, S. (2014). Monitoring ruchu turystycznego w parkach narodowych. Barometr Regionalny. Analizy i prognozy, 4(38), 171–177.

Stamberger, L., van Riper, C.J., Keller, R., Brownlee, M., Rose, J. (2018). A GPS tracking study of recreationists in an Alaskan protected area. Applied Geography, 93, 92–102. doi: 10.1016/j.apgeog.2018.02.011

Stynes, D.J., Propst, D.B., Chang, W.H., Sun, Y. (2000). Estimating regional economic impacts of park visitor spending: Money Generation Model Version 2 (MGM2). Michigan: Department of Park, Recreation and Tourism Resources, Michigan State University.

Taczanowska, K., Zięba, A., Brandenburg, C., Muhar, A., Preisel, H., Zięba, S., Krzeptowski, J., Hibner, J., Makaruk, W., SostMann, H., Latosińska, B., Graf, C., Benitez, R., Bolos, V., Gonzalez, L.M., Garcia, X., Toca-Herra, J.L., Ziobrowski, S. (2015). Czasoprzestrzenny rozkład ruchu w rejonie kopuły Kasprowego Wierchu w sezonie letnim 2014. W: A. Chrobak, T. Zwijacz-Kozica (red.), Nauka Tatrom, t. 3, Człowiek i Środowisko. Zakopane: Wydawnictwa Tatrzańskiego Parku Narodowego, 127–136.

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Dz.U. 2004 Nr 92 poz. 880 z późn. zm.

Vuorio, T., Emmelin, L., Sandell, K. (2003). Methods for monitoring outdoor recreation and tourism in large nature areas – the case of Södra Jämtlandsfjällen. Östersund: ETOUR.

Walas, B. (red.). (2019). Model optymalizacji funkcjonowania parków narodowych w Polsce w otoczeniu społeczno-gospodarczym. Sucha Beskidzka: Wyższa Szkoła Turystyki i Ekologii.

Warcholik, W., Majewski, K., Kiszka, K. (2010a). Ruch turystyczny w Pienińskim Parku Narodowym. Pieniny – Przyroda i Człowiek, 11, 149–156.

Warcholik, W., Semczuk, M., Baranowski, M. (2010b). Monitoring ruchu turystycznego w Pienińskim Parku Narodowym. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis Studia Geographica, 93, 49–57.

Watson, A.E., Cole, D.N., Turner, D.L., Reynolds, P.S. (2000). Wilderness recreation use estimation: a handbook of methods and systems. Ogden: Rocky Mountain Research Station, Forest Service, US Department of Agriculture. doi: 10.2737/RMRS-GTR-56

Wieniawska-Raj, B. (2007). Dynamika ruchu turystycznego w Karkonoskim Parku Narodowym. Opera Corcontica, 44/2, 593–602.

Wieniawska, B. (2004). Socjologiczna analiza ruchu turystycznego na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego. Opera Corcontica, 41, 537–544.

Wrona, J. (1983). Ruch turystyczny w Bieszczadach. Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie, 163, 169–205.

Zbaraszewski, W. (2017). Regionalne efekty ekonomiczne z turystyki w parkach narodowych. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 478, 455–462.

Zwijacz-Kozica, T., Zięba, S., Grocholski, Sz. (2015). Okiem, obiektywem, czy czujnikiem: czym badać ruch turystyczny? W: A. Chrobak, T. Zwijacz-Kozica (red.), Nauka Tatrom, t. 3, Człowiek i Środowisko. Zakopane: Wydawnictwa Tatrzańskiego Parku Narodowego, 147–152.

Zydroń, A., Pruchlat, O. (2014). Określenie społecznej wartości Wielkopolskiego Parku Narodowego metodą kosztów podróży. Barometr Regionalny. Analizy i prognozy, 4(38),

–164.

Żyto, A. (2019). Charakterystyka turystów odwiedzających Woliński Park Narodowy. W: A. Niezgoda, Ł. Nawrot (red.), Kierunki rozwoju współczesnej turystyki. Poznań – Kraków: Wydawnictwo Proksenia, 95–107.

Żyto, A., Gręda, P., Mastalerz, K. (2019). Profil współczesnego turysty w Parku Narodowym Gór Stołowych – na podstawie badań sondażowych z lat 2015–2018. W: A. Niezgoda, Ł. Nawrot (red.), Kierunki rozwoju współczesnej turystyki. Poznań – Kraków: Wydawnictwo Proksenia, 81–94.

Żyto, A., Rogowski, M. (2018). Profil turysty odwiedzającego Karkonoski Park Narodowy. W: P. Gryszel, Spojrzenie na współczesną turystykę. Wrocław: Uniwersytet Ekonomiczny, 166180.

Published

2021-09-30

How to Cite

Zawilińska, B. . (2021). Methods of analysing tourist traffic and the consumption of tourist services in Polish national parks. Studies of the Industrial Geography Commission of the Polish Geographical Society, 35(3), 41–61. https://doi.org/10.24917/20801653.353.3